(कविता)
एकताको पथ
न निष्क्रिय न चञ्चल न टाढा न नजिक
म जहाँ उभिएको छु
यो माटो समान समतल छ
लौकिक चाहनाभन्दा निक्कै पृथक।
भूगोल मात्र पनि होइन यो
ढुङ्गा र बालुवाले बनेको
आत्मासँग गाँसिएको सूत्र हो यो
जसले मेरो चलायमान शरीरलाई
हंस–हंस दिन्छ।
त्यसैले त यो
मेरो पाउमुनि होइन,
मेरो शिरमाथि छ।
स्वयं काल सामु पनि नझुकुला
जब यो माटोको तिलक
मेरो निधारमा छ।
म दुखी, सुखी, पीडित, सम्पन्न अनेक हुँला
तर म जे छु, जो छु
यही माटोमा उभिँदा छु।
म कहाँ थिएँ त्यो मेटेर होइन,
फरक–समानका भेदहरू खोजेर पनि होइन।
जब विजयध्वज मेरो चन्द्र–सूर्य फरफराउँछ,
एक रेसा, एक तन्तु उध्रिएको
नसहौँला।
कसैलाई नछुटाई
काँधमा काँध मिलाई
हरेक लडेकालाई उठाई
मेरो राष्ट्र उठाउँला।
एकताको पथमा जुटौँला।
मेरो पुर्खाको रगत र पसिनाले सिँचिँदै गर्दा
टप्–टप् यो माटो बोलेको आवाज
मेरो कानमा गुन्जिरहँदा
लौकिक आवश्यकताहरू गौण छन् मलाई।
मातृभक्तिको सुर–ताल,
स्वयं महाकाल ताण्डव गर्छन् जसरी,
मेरा रक्ततन्तुहरूमा दौडन्छन्।
भूत, भविष्य र वर्तमान
एकै बिन्दुमा समेटिँदा
तब मेरो नशा–नशाले भन्छ
आमा।
त्यसैले त यो
मेरो शिरमाथि छ,
यो भौतिक अवशेषभन्दा निकै पर
मेरो आत्माभित्र छ।
मेरो माटोलाई शिरमा पहिरी
सफलताको शिखर चढौँला।
प्रतिशोध र द्वेषका जालो पन्छ्याई
एकताको ध्वज ओढौँला।
मेरो माटोलाई अब उर्वर तुल्याउन
एक म, एक अघि बढ्नुछ।
तराई, हिमाल, पहाडको एक म।
-उमङ्ग जङ्ग पराक्रम शाह