नेपालअखबार, वासिङ्टन डिसी । अमेरिकी सेनाले इरानमाथि ‘आत्मरक्षा’ का लागि भन्दै हवाई आक्रमण गरेको छ। यसका साथै खाडी मुलुकहरू र पानीजहाजलाई लक्षित गरी इरानले प्रहार गरेका ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोनहरूलाई बिचमै खसालिदिएको दाबी अमेरिकी पक्षले गरेको छ।
स्ट्रेट अफ होर्मुजमा अवस्थित क्युशम टापुमा अमेरिकी सेनाले गरेको यो हमला मध्यपूर्वभर इरानले गर्न खोजेको आक्रमणको जवाफ भएको अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्ड (सेन्टकम) ले जनाएको छ। यता इरानले भने बदलास्वरुप एक ‘क्षेत्रीय मुलुक’ मा रहेका अमेरिकी सैन्य अखडा र हेलिकप्टरहरूमा क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोनमार्फत आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ।
सेन्टकमका अनुसार तेहरानले कुवेततर्फ दुई र बहराइनतर्फ तीनवटा क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको थियो। तीमध्ये केही बाटोमै खसेका थिए भने केहीलाई आकाशमै ध्वस्त पारिएको थियो। महिनौँदेखि जारी युद्ध अन्त्य गर्ने विषयमा भएको युद्धविराम वार्ता असफल भएलगत्तै दुई देशबिच फेरि तनाव बढेको हो।
अमेरिकी सेनाले क्युशम टापुमा इरानी सैन्य जमिन नियन्त्रण केन्द्रलाई निशाना बनाएको स्पष्ट पारेको छ। त्यस्तै अन्तर्राष्ट्रिय जलक्षेत्रबाट कानुनी रूपमा यात्रा गरिरहेका ‘नागरिक नाविक’ तर्फ लक्षित गरिएका तीनवटा इरानी ड्रोन पनि खसालिएको अमेरिकाले जनाएको छ।
यसैबिच इरानी इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (आईआरजीसी) ले स्ट्रेट अफ होर्मुजको सुरक्षामा खलल पुर्याए आक्रामक अमेरिकी सेनाले ठुलो मूल्य चुकाउनुपर्ने चेतावनी दिएको छ। अमेरिकाले कुवेत र बहराइनमा रहेका आफ्ना सैन्य बेसलाई लक्षित गरी प्रहार गरिएका क्षेप्यास्त्रहरू अमेरिकी र बहराइनी वायु रक्षा बलले तत्कालै निष्क्रिय पारेको बताएको छ।
यसअघि, सेन्टकमले अप्रिल १३ देखि स्ट्रेट अफ होर्मुजमा वासिङ्टनले लगाएको नौसैनिक नाकाबन्दीको हिस्सा स्वरूप इरानतर्फ जाँदै गरेको एउटा खाली तेल ट्याङ्करमा आक्रमण गरी त्यसलाई निष्क्रिय बनाएको जानकारी दिएको थियो। बोट्सवानाको झण्डा रहेको ‘एम/टी लेक्सी’ नामक उक्त जहाजका चालक दलले बारम्बारका चेतावनीलाई बेवास्ता गरेपछि अमेरिकी विमानले त्यसको इन्जिन कोठामा हेलफायर क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको हो।
सेन्टकमले मंगलबार उक्त ट्याङ्करमा आक्रमण गरिएको भिडियो फुटेज समेत सार्वजनिक गरेको छ। यो नाकाबन्दी लागू भएयता अहिलेसम्म छ वटा व्यावसायिक जहाजलाई निष्क्रिय पारिएको र अन्य १२२ वटाको मार्ग परिवर्तन गरिएको अमेरिकी सेनाले दाबी गरेको छ।
यो सैन्य तनाव अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्ना आलोचकहरूलाई ‘चुप लागेर बस्न’ आग्रह गरेको केही समयपछि नै भएको हो। ट्रम्पले इरान वास्तवमै सम्झौता गर्न चाहेको र त्यो अमेरिकाको हितमा हुने दाबी गरेका थिए। तर, ट्रम्पले युद्धविरामको खाका विस्तार गर्ने विषयमा वरिष्ठ सहयोगीहरूसँगको बैठकपछि सम्भावित शान्ति सम्झौताका सर्तहरूमा परिमार्जन गर्न माग गरेको अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।
ती परिवर्तनहरू स्ट्रेट अफ होर्मुज, इरानबाट अत्यधिक संवर्द्धित युरेनियम हटाउने र इरानको आणविक कार्यक्रममा वार्ता पुन: सुरु गर्ने ढाँचासँग सम्बन्धित रहेको बताइएको छ। इरानको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघेईले भने वासिङ्टनले लगातार आफ्नो धारणा परिवर्तन गरिरहेको र विरोधाभासी मागहरू अघि सारेको आरोप लगाएका छन्।
यसैबिच, युद्ध सुरु भएयता पहिलो पटक अमेरिकी विदेश मन्त्री मार्को रुबियोले कंग्रेससमक्ष सार्वजनिक रूपमा बयान दिएका छन्। उनले अमेरिकी वार्ताकारहरूले होर्मुज पुनः खोल्ने बदलामा इरानलाई प्रतिबन्धहरूमा कुनै छुट नदिएको स्पष्ट पारेका छन्। रुबियोका अनुसार इरानसँग भइरहेका सबै छलफल सर्तसहितका छन्, जसको अर्थ जुन आणविक कार्यक्रमका कारण प्रतिबन्धहरू लगाइएका थिए, त्यसमा सुधार नभएसम्म प्रतिबन्ध फुकुवा हुने छैन।
कंग्रेसको समितिमा सांसदहरूले युद्ध अन्त्य गर्ने अमेरिकी रणनीतिमाथि प्रश्न उठाउँदा रुबियोले आक्रोशित हुँदै ‘यो युद्ध समाप्त भइसकेको’ दाबी गरेका छन्।